Hộ kinh doanh bỏ thuế khoán từ 01/01/2026: chủ hộ phải làm gì, theo thứ tự
6 phút đọcĐội ngũ vanhanhso
Nghị quyết 198/2025/QH15 chốt: từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế, mà nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế. Nghĩa là chủ hộ phải tự ghi doanh thu, giữ chứng từ đầu vào và kê khai — thay vì nhận một mức khoán cố định. Đổi lại, cùng nghị quyết đó chấm dứt luôn lệ phí môn bài từ cùng ngày.
Thuế khoán bị bỏ nghĩa là gì với người bán hàng?
Trước đây, một hộ kinh doanh nhận một mức thuế ấn định cho cả năm. Bán nhiều hơn hay ít hơn cũng nộp bằng đó. Đổi lại, không ai đòi hộ phải chứng minh doanh thu là bao nhiêu — và vì không ai đòi, phần lớn hộ không ghi.
Khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 viết đúng một câu, và câu đó xoá cả thói quen ấy:
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế.
"Nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế" nghĩa là nộp trên doanh thu thực tế. Mà doanh thu thực tế thì phải có chỗ ghi. Đó là toàn bộ thay đổi, và nó lớn hơn vẻ ngoài của một dòng chữ: nó chuyển việc chứng minh từ cơ quan thuế sang chủ hộ.
⚠️ Nếu bạn đọc bài này vào giữa năm 2026 và chưa ghi gì từ tháng 1, bạn không phải người duy nhất. Phần cuối bài nói về cách dựng lại.
Đổi lại được gì?
Một khoản bỏ hẳn, và hai khoản hỗ trợ. Cả ba nằm trong cùng nghị quyết đó:
| Điều khoản | Nội dung |
|---|---|
| Điều 10 khoản 7 | Chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ 01/01/2026 |
| Điều 12 khoản 3 | Nhà nước bố trí kinh phí cung cấp miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh |
| Điều 13 khoản 2 | Cung cấp miễn phí một số dịch vụ tư vấn pháp lý và đào tạo về quản trị, kế toán, thuế, nhân sự cho cùng nhóm đối tượng |
Điều 12 khoản 3 đáng chú ý nhất với người ngại chi phí phần mềm: chính sách ghi rõ nhà nước bố trí kinh phí cho phần mềm kế toán dùng chung. Cách triển khai cụ thể theo quy định của Chính phủ, nên hãy hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi trả tiền cho bất kỳ giải pháp nào.
Bảy việc phải làm, theo đúng thứ tự
Thứ tự quan trọng: mỗi việc đứng trên việc trước nó.
1. Tách tài khoản ngân hàng kinh doanh khỏi tài khoản cá nhân. Rẻ nhất, tác dụng lớn nhất. Khi tiền bán hàng và tiền chợ đi chung một tài khoản, mọi con số về sau đều phải bóc tách bằng tay — và không có cách nào bóc lại quá khứ cho chính xác. Cách làm trọn bộ, gồm chuyện trả lương cho chính mình, ở bài tách tiền cá nhân khỏi tiền kinh doanh.
2. Chốt một chỗ duy nhất để ghi doanh thu. Sổ tay, bảng tính hay phần mềm đều được, nhưng phải là một. Hai chỗ ghi là hai con số, và đến kỳ kê khai sẽ không biết tin cái nào.
3. Ghi doanh thu theo NGÀY, không theo tháng. Ghi theo tháng nghĩa là cuối tháng ngồi nhớ lại. Trí nhớ về doanh thu luôn lệch, và lệch theo một chiều: nhớ thiếu.
4. Giữ chứng từ đầu vào ngay lúc mua. Hoá đơn nhập hàng, phiếu vận chuyển, hợp đồng thuê mặt bằng. Chứng từ đầu vào là thứ duy nhất chứng minh chi phí; không có nó thì phần chi phí ấy biến mất khỏi phép tính, và bạn nộp thuế như thể chưa từng bỏ tiền ra.
5. Kiểm kê hàng tồn một lần. Để có con số mở đầu. Không có số mở đầu thì mọi tính toán giá vốn về sau là ước lượng chồng lên ước lượng.
6. Xác định kỳ kê khai và người làm. Tự làm hay thuê dịch vụ đều được. Điều phải rõ là ai bấm nút và ngày nào — một việc không có tên người và không có hạn thì nó là việc của người cuối cùng nhớ ra.
7. Đối chiếu tháng đầu tiên thật kỹ. Doanh thu trong sổ phải khớp tiền vào tài khoản, sau khi trừ phần bán tiền mặt. Lệch ở tháng đầu là bình thường; lệch mà không tìm ra vì sao mới là vấn đề, vì nó sẽ lặp lại mười một tháng còn lại.
Ba chỗ hay vấp nhất
Bán tiền mặt không ghi. Phổ biến nhất và nguy hiểm nhất. Tiền mặt không để lại dấu vết ngân hàng nên dễ nghĩ "không ai biết". Nhưng hàng tồn thì biết: nhập 100, ghi bán 60, trong kho còn 20 — chênh lệch 20 ấy là câu hỏi không tránh được khi có người đối chiếu.
Chi tiêu cá nhân lẫn vào chi phí kinh doanh. Một khoản chi cá nhân đưa vào chi phí không chỉ sai riêng nó — nó làm cả bộ hồ sơ mất tin cậy, kể cả những khoản hoàn toàn đúng.
Ghi doanh thu khi thu tiền, không phải khi bán. Bán trả chậm mà chỉ ghi lúc khách trả thì doanh thu tháng này thiếu, tháng sau thừa, và công nợ phải thu không tồn tại ở đâu cả. Người bán buôn vấp chỗ này nặng nhất.
Chưa ghi gì từ đầu năm thì dựng lại ra sao?
Dựng lại từ những dấu vết đã có, theo thứ tự độ tin cậy:
- Sao kê ngân hàng và ví điện tử — chính xác nhất, có ngày giờ, xin lại được cho cả năm.
- Lịch sử đơn hàng trên sàn — nếu bán online, sàn thường xuất được báo cáo doanh thu theo kỳ.
- Hoá đơn đầu vào — không cho biết bán bao nhiêu, nhưng cho biết nhập bao nhiêu; kết hợp tồn kho hiện tại thì suy ra lượng đã bán.
- Sổ tay, tin nhắn chốt đơn, ảnh chụp — kém chính xác, vẫn hơn không có.
⛔ Đừng dựng một con số tròn trịa rồi khai. Con số dựng lại nên đi kèm cách dựng, để khi có người hỏi thì có thứ trình bày. Một ước lượng có phương pháp đứng vững hơn một con số chính xác giả.
Ghi bằng gì thì đủ?
Với hộ nhỏ, một bảng tính bốn cột — ngày · nội dung · số tiền · chứng từ kèm theo — đáp ứng phần lớn nhu cầu, và nó tốt hơn hẳn một phần mềm mua về rồi không ai nhập.
Bảng tính bắt đầu đuối khi xuất hiện một trong ba điều:
- có người thứ hai cùng nhập liệu — hai người sửa một tệp là hai phiên bản;
- có hàng tồn theo mặt hàng — bảng tính không tự trừ tồn khi bán;
- có công nợ — bán trả chậm và mua trả chậm cần theo dõi từng khoản đến hạn, và đó là lúc bảng tính bắt đầu sai mà không báo.
Ba dấu hiệu ấy được nói kỹ ở bài Excel đủ đến khi nào, và cũng là ba dấu hiệu hoạt động đã lớn hơn mô hình hộ kinh doanh — xem khi nào nên chuyển hộ kinh doanh lên công ty.
Còn nếu vấn đề không phải ghi chép, mà là ghi rồi vẫn không biết lãi hay lỗ, thì đó là bài toán khác: vì sao chủ doanh nghiệp nhỏ luôn biết muộn.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ thuế khoán thì hộ kinh doanh nộp thuế thế nào?
Nộp theo pháp luật về quản lý thuế, tức là kê khai trên doanh thu thực tế thay vì trên một mức ấn định. Hộ phải theo dõi doanh thu phát sinh, lập và lưu chứng từ, rồi kê khai theo kỳ. Đây là lý do việc ghi chép hằng ngày trở thành bắt buộc chứ không còn là tuỳ chọn.
Hộ kinh doanh có phải ghi sổ kế toán không?
Có. Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, hiệu lực từ 01/01/2026 — cùng ngày với việc bỏ thuế khoán. Hai thay đổi đi cùng nhau không phải tình cờ: kê khai theo doanh thu thực tế chỉ có nghĩa khi doanh thu thực tế được ghi lại.
Còn phải nộp lệ phí môn bài nữa không?
Không. Khoản 7 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026. Đây là khoản duy nhất giảm đi trong đợt thay đổi này, nên đừng bỏ sót nó khi tính lại chi phí tuân thủ.
Chưa ghi chép gì từ đầu năm thì giờ bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu bằng việc dựng lại doanh thu đã phát sinh từ 01/01/2026 tới nay từ những dấu vết còn lưu được: sao kê ngân hàng, lịch sử ví điện tử, lịch sử đơn trên sàn, hoá đơn đầu vào kết hợp với tồn kho hiện tại. Dựng lại muộn vẫn hơn không dựng, và mọi bước còn lại đều đứng trên con số đó.
Nguồn tham khảo
- Nghị quyết 198/2025/QH15 — cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân (Điều 10 khoản 6 và 7) — Hệ thống văn bản Chính phủ
- Thông tư 152/2025/TT-BTC — hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hiệu lực 01/01/2026) — Công báo Chính phủ
- Thông tư 18/2026/TT-BTC — hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh — Công báo Chính phủ
